Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026

ΜΑΙΜΑΚΤΗΡΙΩΝ (10/11 Νοεμβρίου - 08/09 Δεκεμβρίου 2026)

    Λεξικόν Δημητράκου 

μαιμακτήρια [τὰ] ἑορτὴ ἐν ταῖς ἀρχαίαις ᾿Αθή-
ναὶς τελουμένη κατά τὸν μῆνα Μαιμακτηριῶνα
πρὸς τιμὴν τοῦ Διὸς Μαιμάκτου,

μαιμακτηριών-ὥνος [ὁ] ὁ πέμτος μὴν τοῦ ᾿Ατ-
τικοῦ ἐνιαυτοῦ, ἀντιστοιχῶν πρὸς τὸ ἀπὸ τῶν μέ-
σων ᾿Οκτωδρίου μέχρι τῶν μέαων Νοεμβρίου
διάστημα, ὀνομασθεὶς ἐκ τοῦ Διὸς Μαιμάκτου,
καθ᾽ ὃν ἐτελεῖτο ἡ ἑορτὴ Μαιμακτήρια : ᾿Αριστλ.
ΖΙ 5780,.13 ἡ δ᾽ ὀχεία γίγνεται μετ᾽ ἀρκτοῦρον
περὶ τὸν Βοηδρομιῶνα καὶ Μαιμακτηριῶνα, Διόδ,
Σ 3,48 ἀπὸ γάρ μηνός, ὄν καλοῦσιν ᾿Αθηναῖοι
Μαιμακτηριῶνα πρβλ. ᾿Αρποκρ.ἐνλ, ἀρχὴν δὲ
λαμβάνοντος τοῦ χειμῶνος ἐν τούτῳ τῷ μηνὶ, ὁ
ἀὴρ ταράττεται καὶ μεταδολὴν ἴσχει».
 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ.

Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026

Καλλιπάτειρα


Η Καλλιπάτειρα, κόρη του Ολυμπιονίκη Διαγόρα του Ρόδιου, ήταν η πρώτη γυναίκα της αρχαιότητας που μπήκε μέσα σε αθλητικό χώρο και παρακολούθησε τους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Στην ελληνική Wikipedia πρόσθεσα τις αναφορές του Παυσανία ,  το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη και παραπομπές


[7] κατὰ δὲ τὴν ἐς Ὀλυμπίαν ὁδόν, πρὶν ἢ διαβῆναι τὸν Ἀλφειόν, ἔστιν ὄρος ἐκ Σκιλλοῦντος ἐρχομένῳ πέτραις ὑψηλαῖς ἀπότομον: ὀνομάζεται δὲ Τυπαῖον τὸ ὄρος. κατὰ τούτου τὰς γυναῖκας Ἠλείοις ἐστὶν ὠθεῖν νόμος, ἢν φωραθῶσιν ἐς τὸν ἀγῶνα ἐλθοῦσαι τὸν Ὀλυμπικὸν ἢ καὶ ὅλως ἐν ταῖς ἀπειρημέναις σφίσιν ἡμέραις διαβᾶσαι τὸν Ἀλφειόν. οὐ μὴν οὐδὲ ἁλῶναι λέγουσιν οὐδεμίαν, ὅτι μὴ Καλλιπάτειραν μόνην: εἰσὶ δὲ οἳ τὴν αὐτὴν ταύτην Φερενίκην καὶ οὐ Καλλιπάτειραν καλοῦσιν.
 [8] αὕτη προαποθανόντος αὐτῇ τοῦ ἀνδρός, ἐξεικάσασα αὑτὴν τὰ πάντα ἀνδρὶ γυμναστῇ, ἤγαγεν ἐς Ὀλυμπίαν τὸν υἱὸν μαχούμενον: νικῶντος δὲ τοῦ Πεισιρόδου, τὸ ἔρυμα ἐν ᾧ τοὺς γυμναστὰς ἔχουσιν ἀπειλημμένους, τοῦτο ὑπερπηδῶσα ἡ Καλλιπάτειρα ἐγυμνώθη. φωραθείσης δὲ ὅτι εἴη γυνή, ταύτην ἀφιᾶσιν ἀζήμιον καὶ τῷ πατρὶ καὶ ἀδελφοῖς αὐτῆς καὶ τῷ παιδὶ αἰδῶ νέμοντες--ὑπῆρχον δὴ ἅπασιν αὐτοῖς Ὀλυμπικαὶ νῖκαι--, ἐποίησαν δὲ νόμον ἐς τὸ ἔπειτα ἐπὶ τοῖς γυμνασταῖς γυμνοὺς σφᾶς ἐς τὸν ἀγῶνα ἐσέρχεσθαι. από τη Βικιθήκη -Παυσανίας- Ἑλλάδος περιήγησις - Ἠλιακῶν Α

7. Στον δρόμο για την Ολυμπία και προτού διασχίσουμε τον Αλφειό ερχόμενοι από τον Σκιλλούντα, υπάρχει ένα απόκρημνο βουνό που λέγεται Τυπαίοι. Οι νόμοι των Ηλείων προστάζουν να γκρεμίζουν όσες γυναίκες παρευρίσκονται στους Ολυμπιακούς αγώνες ή έχουν διασχίσει τον Αλφειό στη διάρκεια των απαγορευμένων ημερών απ' αυτό το βουνό. Λένε όμως ότι δεν πιάστηκε ούτε μια γυναίκα εκτός από την Καλλιπάτειρα. Κάποιοι την ονομάζουν Φερενίκη και όχι Κσλλιπάτειρα.
8. Ο άνδρας της πέθανε τρωτός και αυτή μεταμφιέστηκε σε άνδρα γυμναστή και έφερε στην Ολυμπία τον γιο της για να αγωνιστεί. 'Όταν όμως ο Πεισίροδος νίκησε, αυτή πήδηξε πάνω από την περίφραξη όπου είναι κλεισμένοι οι γυμναστές και γυμνώθηκε. Αποκαλύφθηκε ότι ήταν γυναίκα, αλλά την άφησαν ατιμώρητη από σεβασμό προς τον πατέρα της, τους αδελφούς της και τον γιο της —που όλοι ήταν Ολυμπιονίκες. Αλλά θέσπισαν νόμο για τους γυμναστές να μπαίνουν γυμνοί στον αγώνα. -


Καλλιπάτειρα του Λορέντζου Μαβίλη

«Ἀρχόντισσα Ροδίτισσα, πῶς μπῆκες;
Γυναῖκες διώχνει μιὰ συνήθεια ἀρχαία
Ἐδῶθε.» «Ἔχω ἕνα ἀνίψι, τὸν Εὐκλέα,
Τρία ἀδέρφια, γιό, πατέρα, Ὀλυμπιονίκες
•
Νὰ μὲ ἀφήσετε πρέπει, Ἑλλανοδίκες,
Καὶ ἐγὼ νὰ καμαρώσω μὲς τὰ ὡραῖα
Κορμιά, ποῦ γιὰ τὸ ἀγρίλι τοῦ Ἡρακλέα
Παλαίβουν, θιαμαστὲς ψυχὲς ἀντρίκειες.
Μὲ τὲς ἄλλες γυναῖκες δὲν εἶμ’ ὅμοια•
Στὸν αἰῶνα τὸ σόϊ μου θὰ φαντάζει
Μὲ τῆς ἀντρειᾶς τ’ ἀμάραντα προνόμια•
Μὲ μάλαμα γραμμένο τὸ δοξάζει
Σὲ ἀστραφτερὸ κατεβατὸ μαρμάρου
Ὕμνος χρυσός, τοῦ ἀθάνατου Πινδάρου.»

Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026

ΠΥΑΝΕΨΙΩΝ (11/12 Ὀκτωβρίου - 09/10 Νοεμβρίου 2026)

 ΠΥΑΝΟΨΙΑ

Λυκοῦργος ἐν τῷ κατὰ Μενεσαίχμου ‘καὶ ἡμεῖς Πυανόψια ταύτην τὴν ἑορτὴν καλοῦμεν, οἱ δ̓ ἄλλοι Ἕλληνες Πανόψια, ὅτι πάντας εἶδον τοὺς καρποὺς τῇ ὄψει.’ Ἀπολλώνιος καὶ σχεδὸν πάντες οἱ περὶ τῶν Ἀθήνησιν ἑορτῶν γεγραφότες Πυανεψιῶνος ἑβδόμῃ τὰ Πυανέψια Ἀπόλλωνι ἄγεσθαί φασι. δεῖν δέ φασι λέγειν Πυανέψια, καὶ τὸν μῆνα Πυανεψιῶνα• πύανα γὰρ ἕψουσιν ἐν αὐτοῖς καὶ ἡ εἰρεσιώνη ἄγεται.


Λεξικόν Δημητράκου

πυανέψια [τὸ] κ. πυανόψια {κτ. παράλ, τοῦ Ἰερ ἀ)
ἡ ἐπὶ τῇ συγκομιδῇ τῶν ὀσπρίων ἐορτὴ ἡ ἀγουέ-
νη ἐν ᾿Αθήναις κατ᾽ ἔτος τῇ ἑβδόμῃ ἡμέρᾳ τοῦ
μηνὸς πυανεφιῶνος βλ.λ. πρὸς τιμὴν τοῦ ᾿Απόλ-
λωνος, τῆς Σκιράδος ᾿Αθηνᾶς, βραδύτερον δὲ
καὶ τοῦ Διονύσου καὶ ἕν ἡ παρεσκεύαζον καὶ
ἤσθιον ἔδεσμα ἐκ κυάμων ἢ ἄλλων ὀσπρίων καὶ
ἐκλελεηισμένης κριθῆς {πτισάνης Εὕστ,]283,Η
«ηυανέφια .. διά τὸ πυάνους πρότερον τοὺς
κυάμους καλεῖσθοι» : Λυκοῦργ.ἀπ.84,᾽ Αθήν.4084.

 

Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026

Οι Ώρες - ΗΣΙΟΔΟΣ - Ἔργα καὶ Ἡμέραι (70-76)


Φωτογραφία : Οι Ώρες του Έντουαρντ Μπερν - Τζόουνς(1882)

ΗΣΙΟΔΟΣ - Ἔργα καὶ Ἡμέραι (70-76)

αὐτίκα δ᾽ ἐκ γαίης πλάσσε κλυτὸς Ἀμφιγυήεις
παρθένῳ αἰδοίῃ ἴκελον Κρονίδεω διὰ βουλάς·
ζῶσε δὲ καὶ κόσμησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
ἀμφὶ δέ οἱ Χάριτές τε θεαὶ καὶ πότνια Πειθὼ
ὅρμους χρυσείους ἔθεσαν χροΐ, ἀμφὶ δὲ τήν γε
75 Ὧραι καλλίκομοι στέφον ἄνθεσι εἰαρινοῖσιν·
πάντα δέ οἱ χροῒ κόσμον ἐφήρμοσε Παλλὰς Ἀθήνη·


Ἀπόδοσις

Κι αμέσως έπλασε από χώμα ο ξακουστός Χωλός
με τη βουλή του Δία πλάσμα που ᾽μοιαζε παρθένα σεβαστή.
Την έζωσε και τη στόλισε η θεά Αθηνά η αστραπομάτα.
Οι Χάριτες, οι θεές, και η σεβαστή Πειθώ γύρω στο δέρμα της
της έβαλαν περιδέραια χρυσά. Κι από τριγύρω
οι Ώρες οι καλλίκομες τη στέφανε με άνθη εαρινά.
Και τα στολίδια όλα της τα ταίριαξε στο κορμί η Αθηνά Παλλάδα.

Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου 2026

ΒΟΗΔΡΟΜΙΩΝ (11/12 Σεπτεμβρίου - 10/11 Ὀκτωβρίου 2026)

   Σύμφωνα με το Λεξικὸν Σουίδα

[Βοηδρομία·]
βοηδρομεῖν μὲν τὸ βοηθεῖν ὠνομάζετο, τουτέστιν ἐπὶ μάχην δραμεῖν. ἔστι δὲ ἡ
Βοηδρομία ἑορτή τις Ἀθήνησι καλουμένη, καθ' ἣν ἡμέραν ἐβοήθησεν ὁ Ξούθου σπουδῇ πολλῇ
πολεμουμένοις Ἀθηναίοις ὑπὸ Εὐμόλπου τοῦ Ποσειδῶνος. Ἐρεχθεὺς δὲ τότε Ἀθηναίων
ἐβασίλευεν.
 -------------

Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026

Ὀρφικὸς ὕμνος Δήμητρος Ἐλευσινίας (θυμίαμα στύρακα)


Ὀρφικὸς ὕμνος Δήμητρος Ἐλευσινίας (θυμίαμα στύρακα)

Δηώ, παμμήτειρα θεά, πολυώνυμε δαῖμον, σεμνὴ Δήμητερ, κουροτρόφε, ὀλβιοδῶτι, πλουτοδότειρα θεά, σταχυοτρόφε, παντοδότειρα, εἰρήνηι χαίρουσα καὶ ἐργασίαις πολυμόχθοις, σπερμεία, σωρῖτι, ἀλωαία, χλοόκαρπε, ἣ ναίεις ἁγνοῖσιν Ἐλευσῖνος γυάλοισιν, ἱμερόεσσ᾽, ἐρατή, θνητῶν θρέπτειρα προπάντων, ἡ πρώτη ζεύξασα βοῶν ἀροτῆρα τένοντα καὶ βίον ἱμερόεντα βροτοῖς πολύολβον ἀνεῖσα, αὐξιθαλής, Βρομίοιο συνέστιος, ἀγλαότιμος, λαμπαδόεσσ᾽, ἁγνή, δρεπάνοις χαίρουσα θερείοις• σὺ χθονία, σὺ δὲ φαινομένη, σὺ δε πᾶσι προσηνής• εὔτεκνε, παιδοφίλη, σεμνή, κουροτρόφε κούρα, ἅρμα δρακοντείοισιν ὑποζεύξασα χαλινοῖς ἐγκυκλίοις δίναις περὶ σὸν θρόνον εὐάζουσα, μουνογενής, πολύτεκνε θεά, πολυπότνια θνητοῖς, ἧς πολλαὶ μορφαί, πολυάνθεμοι, ἱεροθαλεῖς. ἐλθέ, μάκαιρ᾽, ἁγνή, καρποῖς βρίθουσα θερείοις, εἰρήνην κατάγουσα καὶ εὐνομίην ἐρατεινὴν καὶ πλοῦτον πολύολβον, ὁμοῦ δ᾽ ὑγίειαν ἄνασσαν.


«Δηώ, παμμήτειρα θεά, πολυώνυμε δαίμονα, σεμνή Δήμητερ, κουροτρόφε, ολβιοδώτι, πλουτοδότειρα θεά, σταχυοτρόφε, παντοδότειρα, που χαίρεσαι με την ειρήνη και τις πολύμοχθες εργασίες, σπερμεία, σωρίτι, αλωαία, χλοόκαρπε, που ναίεις στους αγνούς γυαλούς τις Ελευσίνας, ιμερόεσσα, ερατή, θρέπτηρα πρόπαντων των θνητών, η πρώτη που έζευξε των βοών τον αροτήρα τένοντα και έδωσες στους βροτούς ιμερόεντα & πολύολβο βίο, αυξιθαλής, συνέστια του Βρόμιου, αγλαότιμη, λαμπαδόεσσα, αγνή, που χαίρεσαι με τα δρεπάνια των θερισμών. Εσύ χθόνια, εσύ δε φαινομένη, εσύ δε στα πάντα ποσηνής. Έυτεκνε, παιδοφίλη, σεμνή, κουροτρόφε κόρη, που έζευξες στο άρμα σου δρακόντια χαλινάρια ευάζοντας με εγκύκλιες δίνες περί τον θρόνο σου, μονογενής πολύτεκνε θεά, πολυπότνια θνητών, με τις πολλές μορφές, πολυάνθεμες, ιεροθαλείς. Έλθε, μακάρια, αγνή, που βρίθες με τους καρπούς των θερισμών, κατάγοντας σε εμάς ειρήνη και ερατεινή ευνομία και πολύολβο πλούτο, μαζί με την άνασσα υγεία.»

Πέμπτη 13 Αυγούστου 2026

ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ (13/14 Αὐγούστου - 10/11 Σεπτεμβρίου 2026)

     Σύμφωνα με το Λεξικὸν Σουίδα

[Μεταγειτνιών:] δεύτερος μὴν παρ' Ἀθηναίοις. ἐν δὲ τούτῳ Ἀπόλλωνι Μεταγειτνίῳ θύουσι.

Liddell. Scott. (Greek)
Μεταγειτνιών: -ῶνος, ὁ, ὁ δεύτερος μὴν τοῦ Ἀθηναϊκοῦ ἔτους, ἀντιστοιχῶν πρὸς τὸν παρὰ Βοιωτ. Πάνεμον, καὶ τὸν παρὰ Λάκωσι Καρνεῖον: περιελάμβανε δέ, κατὰ τὸ Γρηγοριανὸν ἡμερολόγιον, τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ Αὐγούστου καὶ τὸ πρῶτον τοῦ Σεπτεμβρίου, Ἀντιφῶν 146. 26, Ἀριστ. π. τὰ Ζ. Ἱστ. 5. 17, 1, πρβλ. Πλουτ. Ποπλ. 14. (Λέγεται δὲ ὅτι παράγεται τὸ ὄνομα ἐκ τοῦ μετά, γείτων, ἐπειδὴκατὰ τὸν μῆνα τοῦτον μετῴκουν καὶ ἑπομένως μετέβαλλον τοὺς γείτονας). Ἐντεῦθεν ἈπόλλωνΜεταγείτνιος = Καρνεῖος, Λυσίμ. παρ’ Ἁρπ.• μεταγείτνια, τά, = μετοίκια, Πλούτ. 2. 601Β.
 
-------------